السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
258
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
حلال وجايز ، بلكه در صورت توقف حفظ جان بر آن ، واجب خواهد بود . در اين صورت ، بر پايه قاعدهء الضرورات تتقدر بقدرها تنها مىتواند به اندازهاى كه از مرگ رهايى يابد از آن گوشت بخورد وخوردن بيش از آن جايز نيست . 1 گسترهء قاعده : قاعدهء ياد شده در موارد ضرورت ، همچون تقيّه ( - - ) تقيّه ) ، اضطرار ( - - ) اضطرار ) ، اكراه ( - - ) اكراه ) وعسر وحرج ( - - ) قاعدهء نفى عسر وحرج ) ، كه حكم ثانوي پيدا مىشود ، جارى مىگردد . موارد تطبيق : فقها در بابهاى مختلف ؛ أعم از عبادات وغير عبادات به قاعدهء ياد شده استناد كردهاند كه به نمونه هايى از آن اشاره مىشود . طهارت : حكم جبيره ( - - ) جبيره ) تا زماني كه بيم زيان مىرود ، به قوت خود باقي است وبا ظن به بهبود محل زخم وبر طرف شدن خوف ضرر ، واجب است جبيره برداشته ووضوى كامل گرفته شود . مستند آن ، قاعدهء ياد شده است ؛ 2 زيرا با زوال خوف ، ضرورت كه موضوع بوده ، برطرف شده است . 3 صلات : كسى كه از روى تقيّه در نماز جماعت مخالفان شركت كرده ، بنابر قول به وجوب خواندن قرائت ، بايد قرائت را خود بخواند ودر صورتي كه زمان كافى براي قرائت حمد نداشته باشد آيا واجب است در حال ركوع حمد را به پايان ببرد يا نه ؟ دو قول وجود دارد . برخى به استناد قاعدهء الضرورات ، اتمام قرائت حمد را در حال ركوع واجب دانستهاند ؛ زيرا با رفتن امام به ركوع ، هرچند قيام در حال قرائت ممكن نيست ، ليكن خود قرائت ممكن است ، از اين رو ، در حال ركوع حمد را به اتمام مىرساند . 4 نماز گزاردن بر مَركب ووسيلهء نقليه در حال ضرورت جايز است ؛ اما بر پايهء قاعدهء الضرورات ، واجب است در حدّ امكان ، شرايط وافعال نماز را رعايت كند . 5 حج : ارتكاب محرّمات احرام از روى اضطرار ، همچون پوشيدن لباس دوخته يا خوردن غذاى معطر ، هرچند براي محرم جايز است ؛ ليكن به اندازهاى كه ضرورت اقتضا مىكند ، جايز مىباشد . 6